Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 28/7/2026 Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hoà, phát triển

Nghị quyết khẳng định sau 40 năm đổi mới và 35 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, đất nước đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trên tất cả các lĩnh vực. Hệ thống chính trị và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa từng bước được hoàn thiện; kinh tế liên tục phát triển; đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân được nâng lên; văn hóa, con người có bước phát triển; an sinh xã hội, quốc phòng, an ninh được bảo đảm; công tác quản lý xã hội từng bước chuyển sang mô hình quản trị hiện đại.
Tuy nhiên, Nghị quyết số 18-NQ/TW cũng chỉ rõ nhiều hạn chế như kỷ cương xã hội trên một số lĩnh vực chưa nghiêm, khoảng cách phát triển giữa các vùng còn lớn, ô nhiễm môi trường và những biểu hiện xuống cấp về văn hóa, đạo đức xã hội vẫn tồn tại; hiệu lực, hiệu quả quản trị xã hội chưa đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong bối cảnh xuất hiện nhiều thách thức an ninh phi truyền thống và các vấn đề xã hội mới.
Trên cơ sở đánh giá bối cảnh phát triển đất nước đến năm 2045, Nghị quyết xác định yêu cầu không chỉ phát triển nhanh hơn mà còn phải phát triển bền vững hơn, nhân văn hơn và hài hòa hơn. Theo đó, thành công của đất nước không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế mà còn được đánh giá thông qua chất lượng phát triển xã hội, chất lượng con người, năng lực quản trị quốc gia, mức độ an toàn, niềm tin và hạnh phúc của Nhân dân.
Về quan điểm chỉ đạo, Nghị quyết số 18-NQ/TW xác định xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển là sự nghiệp của cả hệ thống chính trị và toàn dân, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, đặt trong tổng thể của mô hình phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế với phát triển văn hóa, con người, bảo vệ môi trường, tiến bộ, công bằng xã hội; không để xã hội giàu về vật chất nhưng “nghèo” về văn hóa, đạo đức và các giá trị nhân văn. Tập trung xây dựng con người Việt Nam thời kỳ mới có lý tưởng, lòng yêu nước, bản lĩnh chính trị vững vàng, trách nhiệm công dân, khát vọng cống hiến cho đất nước và năng lực thích ứng với xã hội hiện đại. Đổi mới mạnh mẽ tư duy và phương thức quản trị xã hội theo hướng chuyển mạnh từ “quản lý xã hội” sang “quản trị và kiến tạo xã hội”; lấy người dân làm trung tâm, văn hóa là nền tảng, pháp luật là trụ cột, kỷ cương là sức mạnh, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực, niềm tin xã hội là thước đo và hạnh phúc của nhân dân là mục tiêu cao nhất.
Trên nền tảng các quan điểm chỉ đạo đó, Nghị quyết xác định:
Mục tiêu tổng quát là xây dựng xã hội Việt Nam kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển; pháp luật và các chuẩn mực xã hội được tôn trọng và thực thi nghiêm minh; an ninh con người được bảo đảm toàn diện; kinh tế phát triển nhanh, bền vững gắn với phát triển toàn diện văn hóa và con người; xây dựng nền quản trị xã hội hiện đại dựa trên dữ liệu, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; phát triển hệ thống an sinh xã hội bao trùm, đa tầng, hiện đại; nâng cao chất lượng sống, chỉ số hạnh phúc, mức độ hài lòng và niềm tin của Nhân dân; từng bước hình thành "trật tự tự thân" của xã hội.
Mục tiêu cụ thể:
- Đến năm 2030 cơ bản tạo lập được nền tảng của xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển. Chỉ số phát triển con người (HDI) đạt khoảng 0,8; tuổi thọ trung bình tính từ lúc sinh đạt khoảng 75,5 tuổi, trong đó thời gian sống khỏe mạnh đạt tối thiểu 68 năm. Chỉ số chênh lệch thu nhập (GINI) dưới mức 0,38. Hình thành các địa phương kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển.
- Đến năm 2045, xây dựng thành công xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển. Chất lượng sống, chỉ số hạnh phúc, chỉ số phát triển con người và trình độ quản trị xã hội thuộc nhóm các quốc gia tiên tiến trên thế giới; tạo nền tảng hiện thực hóa mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.
Để thực hiện thành công các mục tiêu đã đề ra, Nghị quyết nêu rõ tám nhóm nhiệm vụ, giải pháp rất toàn diện, bao quát hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội: Nâng cao nhận thức, thống nhất tư duy và hành động trong toàn hệ thống chính trị về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển; đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước đối với quản trị xã hội hiện đại. Xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật và kỷ cương xã hội; hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật và kiểm soát quyền lực.
Nghị quyết nhấn mạnh nhiệm vụ xây dựng con người Việt Nam thời kỳ mới là chủ thể, nguồn lực và động lực của sự phát triển. Theo đó, phát triển toàn diện con người phải gắn với đổi mới căn bản giáo dục và đào tạo; xây dựng xã hội học tập; phát triển năng lực số, kỹ năng số và văn hóa số; đồng thời chăm lo phát triển thể chất, sức khỏe, đạo đức, nhân cách, bản lĩnh và khát vọng cống hiến của mỗi người Việt Nam.
Một nội dung mới có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc là xây dựng và phát huy hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình, chuẩn mực con người và chuẩn mực xã hội Việt Nam thời kỳ mới. Nghị quyết xác định văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là yếu tố quan trọng trong quản trị xã hội, cùng với pháp luật và đạo đức góp phần hình thành "trật tự tự thân" của xã hội. Đồng thời, Nghị quyết đề cao việc xây dựng văn hóa Đảng, văn hóa công vụ, văn hóa công dân, văn hóa doanh nghiệp và văn hóa số phù hợp với yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên số.
Nghị quyết yêu cầu xây dựng nền quản trị xã hội hiện đại, kiến tạo phát triển từ cơ sở. Xác định chuyển mạnh từ quản lý sang quản trị; lấy dữ liệu, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm nền tảng; tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình; xây dựng đội ngũ cán bộ có tư duy đổi mới, năng lực số và kỹ năng quản trị hiện đại.
Bên cạnh đó, Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm an ninh con người toàn diện; phát triển kinh tế nhanh, bền vững gắn với tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường; tăng cường hội nhập quốc tế, huy động mọi nguồn lực phục vụ xây dựng xã hội.
Với hệ thống quan điểm chỉ đạo nhất quán, mục tiêu rõ ràng, nhiệm vụ và giải pháp toàn diện, Nghị quyết số 18-NQ/TW tạo cơ sở chính trị quan trọng để tiếp tục hoàn thiện mô hình xã hội xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện đại, xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2045 đưa nước ta trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.