Những nhận thức mới trong tư duy lý luận của Đảng qua văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV và yêu cầu cập nhật vào giảng dạy lý luận chính trị tại Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên hiện nay

1. Những điểm mới nổi bật trong tư duy lý luận của Đảng qua Văn kiện Đại hội XIV
Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã thể hiện một bước tiến dài mang tính đột phá về tư duy lý luận, phương thức lãnh đạo cũng như hệ thống các quyết sách chiến lược phát triển quốc gia, được cụ thể hóa qua một số điểm cốt lõi sau:
Thứ nhất, nhận thức mới về mục tiêu, động lực và phương châm chiến lược phát triển quốc gia
Điểm nhấn lý luận đặc biệt quan trọng tại Đại hội XIV là việc Đảng ta xác định rõ quan điểm mang tính kim chỉ nam: “Tự chủ chiến lược, đổi mới mô hình phát triển, lấy phát triển để ổn định, ổn định để thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững đất nước”. Tư duy này phản ánh sự vận dụng biện chứng, sâu sắc mối quan hệ giữa 'ổn định' và 'phát triển' trong bối cảnh môi trường quốc tế đan xen gay gắt giữa thời cơ và thách thức. Đảng đặt mục tiêu 'phát triển' ở vị trí trung tâm của chiến lược quốc gia, coi phát triển kinh tế mạnh mẽ là điều kiện tiên quyết để giữ vững ổn định chính trị - xã hội; đồng thời, lấy sự ổn định vững chắc làm bệ phóng vững chãi thúc đẩy quốc gia tiến nhanh trên con đường hiện đại hóa.
Song song với đó, phương châm chiến lược của Đại hội XIV chỉ rõ hành động toàn diện: “Phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường là trung tâm; xây dựng Đảng là then chốt; phát triển văn hoá, con người là nền tảng; tăng cường quốc phòng, an ninh và đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên”. Đây là sự kế thừa và nâng tầm lý luận một cách đồng bộ, làm sáng tỏ bản chất phát triển bền vững không thể tách rời giữa các trụ cột kinh tế, môi trường sinh thái, an sinh xã hội cùng vai trò bảo vệ vững chắc thành quả cách mạng của tiềm lực quốc phòng, an ninh nước nhà.
Thứ hai, coi khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực kiến tạo phát triển đột phá
Trong xu thế bùng nổ của Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, công nghệ dữ liệu số, bán dẫn và internet vạn vật), Văn kiện Đại hội XIV đã khẳng định mạnh mẽ nhiệm vụ: “Thúc đẩy đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phục vụ, kiến tạo phát triển”. Đây là điểm mới bứt phá mang tính bước ngoặt so với các kỳ đại hội trước đây. Tư duy này nhìn nhận khoa học và công nghệ không dừng lại ở vai trò công cụ hỗ trợ thứ yếu, mà trực tiếp trở thành lực lượng sản xuất mới, động lực chủ đạo giúp nâng cao năng suất lao động xã hội, tái cơ cấu nền kinh tế và bứt phá về chất lượng tăng trưởng kinh tế vĩ mô của đất nước.
Thứ ba, tư duy mới về phát triển văn hóa, giáo dục và nguồn lực con người
Đảng xác định con người là mục tiêu, là chủ thể và là động lực quan trọng nhất của sự nghiệp đổi mới. Do đó, Văn kiện Đại hội XIV đề ra yêu cầu cụ thể: “Xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại, ngang tầm khu vực và thế giới, trọng tâm là nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo”. Việc đầu tư mạnh mẽ cho giáo dục quốc dân, nâng cao hàm lượng tri thức và bồi dưỡng nhân tài được đặt ở vị trí chiến lược then chốt, tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế toàn diện của đất nước.
Thứ tư, bước phát triển mang tính cách mạng trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng và tinh gọn bộ máy
Đại hội XIV đánh dấu một dấu mốc lịch sử bằng các quyết sách quyết liệt về đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, thực hiện cuộc cách mạng tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở. Đảng nhấn mạnh việc hoàn thiện thể chế phát triển nhanh, bền vững, trong đó "thể chế chính trị là then chốt, thể chế kinh tế là trọng tâm". Đồng thời, tinh thần Đại hội đòi hỏi đẩy mạnh phân cấp, phân quyền triệt để, xóa bỏ hoàn toàn tình trạng bao biện, làm thay hoặc buông lỏng sự lãnh đạo, tháo gỡ triệt để các "điểm nghẽn của điểm nghẽn" về mặt thể chế để giải phóng tối đa các nguồn lực sản xuất xã hội.
2. Cập nhật nội dung mới vào giảng dạy tại Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên là trách nhiệm của đảng viên – giảng viên.
Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên giữ vai trò nòng cốt trong công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức của hệ thống chính trị. Tính chất của các môn học lý luận chính trị yêu cầu tính thời sự rất cao, tính chiến đấu mạnh mẽ và sự gắn kết chặt chẽ với đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước. Xuất phát từ thực tiễn lý luận mới, việc cập nhật Văn kiện Đại hội XIV vào công tác giảng dạy mang tính khách quan vì những lý do sau đây:
Tính thời đại và tính định hướng hành động: Nội dung giảng dạy lý luận chính trị không thể xa rời thực tiễn phát triển của đất nước. Nếu không cập nhật những nhận thức mới về 'kỷ nguyên vươn mình', 'tự chủ chiến lược', 'chuyển đổi số quốc gia' hay 'cuộc cách mạng tinh gọn tổ chức bộ máy', bài giảng sẽ trở nên lạc hậu, xa rời định hướng chiến lược hiện hành của Đảng, làm giảm hiệu quả học tập và khả năng vận dụng của học viên vào công việc.
Yêu cầu chuẩn hóa từ Quy chế quản lý chuyên môn: Theo Quy chế giảng viên trường chính trị ban hành kèm theo Quyết định số 988-QĐ/HVCTQG ngày 20/3/2026 của Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, giảng viên trường chính trị bắt buộc phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về trình độ, phẩm chất và đặc biệt là “có năng lực đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số”; có trách nhiệm thực hiện nghiêm túc đường lối, chủ trương của Đảng. Việc chủ động rà soát, cập nhật giáo án chính là biểu hiện cụ thể của việc chấp hành quy chế chuyên môn và trách nhiệm nghề nghiệp của người giảng viên trường Đảng.
Đặc thù đối tượng người học: Học viên trường chính trị tỉnh phần lớn là cán bộ lãnh đạo, quản lý ở cơ sở là những người trực tiếp tổ chức thực hiện mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước. Họ cần được trang bị tư duy lý luận khoa học để giải quyết các bài toán thực tiễn phức tạp tại địa phương tỉnh Thái Nguyên hiện nay như: thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân làm động lực quan trọng, thực hiện chuyển đổi số toàn diện, bảo vệ môi trường sinh thái và xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu…
3. Định hướng giải pháp cập nhật nội dung Văn kiện Đại hội XIV vào giảng dạy lý luận chính trị hiện nay
Để việc truyền tải tinh thần, nội dung của Văn kiện Đại hội XIV đạt hiệu quả cao, chuyển hóa sinh động vào thực tiễn giảng dạy tại Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên, cần triển khai đồng bộ các giải pháp sau:

Đổi mới sâu sắc về nội dung, cấu trúc và chương trình bài giảng
Giảng viên giảng dạy lý luận cần đóng vai trò nòng cốt tổ chức rà soát lại toàn bộ chương trình hệ Trung cấp lý luận Chính trị và các chương trình bồi dưỡng cán bộ khác của Nhà trường. Việc cập nhật một cách cụ thể theo chuyên đề hoặc các bài giảng về Triết học Mác-Lênin, Kinh tế chính trị, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Tư tưởng Hồ chí Minh; các nội dung về xây dựng Đảng, nhà nước và pháp luật cần phải luận giải sâu sắc mối quan hệ biện chứng giữa ổn định và phát triển, làm rõ tại sao ở nước ta: Kinh tế nhà nước là thành phần kinh tế đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế thị trường định hước xã hội chủ nghĩa; phát triển kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất và phân tích căn cơ bản chất của lực lượng sản xuất mới dựa trên nền tảng chuyển đổi số toàn diện…
Đổi mới phương pháp giảng dạy lấy người học làm trung tâm gắn với chuyển đổi số
Giảng viên giảng dạy lý luận chính trị cần kiên quyết từ bỏ phương pháp truyền thụ kiến thức một chiều, độc thoại truyền thống. Thay vào đó, phải tăng cường tổ chức cho học viên thảo luận, hiến kế giải quyết các vấn đề thực tiễn xảy ra tại cơ sở. Đồng thời, tận dụng tối đa hạ tầng công nghệ thông tin hiện đại để số hóa tài liệu giảng dạy, sử dụng sơ đồ tư duy, video minh họa trực quan sinh động nhằm giúp học viên tiếp thu bản chất cốt lõi của văn kiện một cách sâu sắc nhất. “Những điểm mới trong tư duy lý luận của Đảng qua Văn kiện Đại hội XIV và yêu cầu đặt ra đối với công tác giảng dạy lý luận chính trị hiện nay” là một mô hình nên nhân rộng. Thông qua các bài tham luận chuyên sâu các giảng viên có cơ hội cọ xát tư duy, thống nhất nhận thức lý luận để từ đó đưa ra những nội dung bài giảng chuẩn xác nhất.
Gắn chặt lý luận của Đại hội XIV với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Thái Nguyên
Lý luận chỉ có sức sống vững chắc khi nó giải thích và thúc đẩy thực tiễn phát triển. Khi giảng dạy các quan điểm phát triển kinh tế, xây dựng Đảng của Đại hội XIV, giảng viên phải liên hệ trực tiếp với các mục tiêu, chương trình hành động cụ thể của Tỉnh ủy Thái Nguyên. Phải làm rõ tỉnh Thái Nguyên đã và đang hiện thực hóa tinh thần Đại hội XIV như thế nào trong phát triển khu công nghiệp công nghệ cao, thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, đẩy mạnh cải cách hành chính và chăm lo an sinh xã hội cho đồng bào các dân tộc thiểu số vùng ATK, vùng sâu vùng xa trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
Đưa tinh thần, tư duy lý luận mới của Văn kiện Đại hội XIV vào thực tiễn bài giảng tại Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống, từ khâu định hướng của Đảng ủy, Ban Giám hiệu đến sự chủ động, sáng tạo của từng phòng, khoa chuyên môn và đặc biệt là tâm huyết nghề nghiệp của mỗi giảng viên. Thực hiện tốt yêu cầu này không chỉ giúp nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng mà còn thực hiện nghiêm túc Quy chế giảng viên trường chính trị năm 2026 góp phần quan trọng trong việc xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp của tỉnh Thái Nguyên có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy đổi mới, khát vọng cống hiến, sẵn sàng cùng toàn Đảng, toàn dân vững bước đưa đất nước tiến mạnh vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc vĩ đại./.
Tài liệu tham khảo
1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2016), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam: văn kiện ĐHĐB toàn quốc lần thứ XIII, NxbCTQG,ST,H.2021, tập 1; 2.
4. Đảng Cộng sản Việt Nam: văn kiện ĐHĐB toàn quốc lần thứ XIV, NxbCTQG, ST, H.2026, tập 1; 2.
5. Ngày 22/10/2018, Bộ Chính trị khóa XII ban hành Nghị quyết số 35-NQ/TW về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới
6. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổ số quốc gia.
7. Quyết định số 988-QĐ/HVCTQG ngày 20/3/2026 của Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh về ban hành bộ quy chế công tác trường chính trị.