Lan tỏa đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và giáo dục truyền thống yêu nước từ thực tiễn chiến dịch 500 ngày đêm trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

Ngày 22/3/2026, Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ ra Quyết định số 27/QĐ-BCĐQG Ban hành Kế hoạch tổ chức phát động "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ"; hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027). Chiến dịch 500 ngày đêm được triển khai trong bối cảnh yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, nâng cao hiệu quả công tác tri ân đối với các anh hùng liệt sĩ. Trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, với sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền, lực lượng vũ trang, các cơ quan, đơn vị và Nhân dân, Chiến dịch đã bước đầu đạt những kết quả quan trọng, không chỉ góp phần đưa các liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương mà còn tạo môi trường thực tiễn sinh động để giáo dục truyền thống yêu nước, lan tỏa đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, trách nhiệm công dân và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước.
Thực tiễn triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên
Thái Nguyên – mảnh đất trung tâm An toàn khu (ATK) trong thời kỳ kháng chống thực dân Pháp, nơi ghi dấu những sự kiện lịch sử trọng đại của Đảng và dân tộc – là địa bàn từng diễn ra nhiều trận chiến đấu oanh liệt trong các cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc, hàng vạn người con ưu tú của quê hương Thái Nguyên đã hăng hái lên đường ra mặt trận, và cũng có biết bao cán bộ, chiến sĩ từ mọi miền đất nước đã anh dũng hy sinh, nằm lại trên mảnh đất lịch sử này.
Theo tinh thần chỉ đạo chung của Trung ương và Ban Chỉ đạo quốc gia, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Tỉnh ủy, UBND tỉnh và Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Thái Nguyên, Chiến dịch 500 ngày đêm được triển khai với tinh thần khẩn trương, khoa học, nhân văn và quyết liệt. Các cấp ủy đảng xác định đây là chỉ tiêu thi đua, là tiêu chí đánh giá năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng và phẩm chất trách nhiệm của người đứng đầu. Phương châm “Khẩn trương, chính xác, không để sót thông tin, lấy tình thương và trách nhiệm làm động lực” đã thấm sâu vào từng cán bộ, chiến sĩ, nhân viên y tế và lực lượng vũ trang trực tiếp tham gia chiến dịch trên địa bàn tỉnh.
Công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ được triển khai khẩn trương, từ rà soát thực địa đến ứng dụng khoa học, công nghệ. Ban Chỉ đạo tỉnh Thái Nguyên đã tổ chức khảo sát 82/82 nghĩa trang liệt sĩ, với tổng số 5.112 phần mộ đang an táng. Qua khảo sát xác định có 941 phần mộ liệt sĩ chưa rõ thông tin tại 49 nghĩa trang, thuộc địa bàn 29 xã, phường cần lấy mẫu sinh phẩm để phục vụ giám định ADN. Đến thời điểm ngày 21/8/2026, toàn tỉnh đã khai quật 729/941 mộ, số mộ đủ điều kiện lấy mẫu là 342/729 mộ. Tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin còn lại trước ngày 10/9/2026 và xác minh, kết luận thông tin các phần mộ do nhân chứng cung cấp trước ngày 30/4/2027. Những con số này cho thấy sự chuyển biến nhanh về tiến độ chỉ trong thời gian ngắn, đồng thời phản ánh quyết tâm của tỉnh trong thực hiện mục tiêu của Chiến dịch.
Phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị – điều kiện để đạo lý trở thành hành động
Thực tiễn Thái Nguyên cho thấy kết quả của Chiến dịch không phải là sản phẩm của một cơ quan riêng lẻ mà là kết quả của sự phối hợp giữa nhiều lực lượng. Trong công tác thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ, Công an tỉnh phối hợp với C06 Bộ Công an, các sở, ban, ngành, địa phương và đơn vị kỹ thuật; lực lượng Công an cấp xã phối hợp với cơ quan Nội vụ, Quân sự và các tổ chức chính trị - xã hội để rà soát danh sách, hướng dẫn thân nhân kê khai và thực hiện thủ tục cần thiết. Trong công tác tìm kiếm, quy tập, lực lượng quân sự giữ vai trò nòng cốt, nhưng thông tin từ Nhân dân, nhân chứng và thân nhân liệt sĩ lại có ý nghĩa hết sức quan trọng. Điều đó cho thấy bản chất của nhiệm vụ này là phát huy sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị gắn với sức mạnh của Nhân dân.
Đây cũng là một bài học có giá trị đối với công tác giáo dục truyền thống. Khi người dân trực tiếp tham gia cung cấp thông tin, khi đoàn viên, thanh niên tham gia hoạt động tri ân, khi cán bộ, chiến sĩ thực hiện nhiệm vụ tại nghĩa trang, khi cơ quan báo chí kể lại những câu chuyện về liệt sĩ, thì đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” không còn là một khái niệm trừu tượng mà trở thành giá trị được thực hành trong đời sống xã hội.
Đáng chú ý, công tác tuyên truyền của Thái Nguyên còn gắn với đấu tranh, phản bác những luận điệu xuyên tạc về Chiến dịch. Tính đến ngày 11/8/2026, trên các phương tiện thông tin đại chúng, Cổng Thông tin điện tử tỉnh và mạng xã hội đã có hơn 1.000 tin, bài, phóng sự, video clip tuyên truyền về Chiến dịch. Con số trên có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi hoạt động thông tin tuyên truyền. Nó cho thấy công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã từng bước trở thành một hoạt động có sức lan tỏa xã hội, thu hút sự quan tâm của cán bộ, đảng viên và Nhân dân. Đồng thời thể hiện sự chủ động đấu tranh, phản bác kịp thời các luận điệu xuyên tạc, qua đó bảo vệ ý nghĩa chính trị, nhân văn của nhiệm vụ.
Từ thực tiễn Chiến dịch nhìn nhận giá trị giáo dục truyền thống yêu nước
Một trong những giá trị quan trọng nhất của Chiến dịch 500 ngày đêm là khả năng tạo ra một phương thức giáo dục truyền thống bằng thực tiễn. Trong điều kiện hiện nay, nhiều thế hệ trẻ không trực tiếp trải qua chiến tranh. Khoảng cách thời gian khiến chiến tranh và sự hy sinh của các thế hệ đi trước có nguy cơ trở thành những khái niệm lịch sử xa xôi nếu việc giáo dục chỉ dừng ở sách giáo khoa hoặc những bài tuyên truyền mang tính khái quát.
Chiến dịch 500 ngày đêm tạo ra một cách tiếp cận khác. Đó là hình ảnh những cán bộ, chiến sĩ cẩn trọng khai quật từng phần mộ; là những người dân cung cấp thông tin về nơi an táng liệt sĩ; là thân nhân kiên trì chờ đợi kết quả giám định; là các lực lượng chuyên môn xử lý từng mẫu sinh phẩm; là các nhà khoa học sử dụng công nghệ ADN để trả lại tên cho những người đã hy sinh… Đó chính là những bài học trực quan về lòng yêu nước, sự hy sinh và trách nhiệm.
Đối với thế hệ trẻ, bài học quan trọng nhất không phải chỉ là biết có bao nhiêu liệt sĩ được tìm thấy, bao nhiêu mẫu ADN được thu nhận, mà là hiểu được vì sao các thế hệ hôm nay phải có trách nhiệm tìm kiếm những người đã hy sinh, và từ đó xác định trách nhiệm của chính mình trong xây dựng, bảo vệ Tổ quốc. Do đó, những câu chuyện về Chiến dịch không chỉ có giá trị thông tin mà còn có thể trở thành nguồn tư liệu giáo dục chính trị, tư tưởng và đạo đức.
Yêu nước trong thời chiến có thể là cầm súng chiến đấu, sẵn sàng hy sinh vì độc lập dân tộc. Yêu nước trong thời bình được thể hiện bằng học tập, lao động, sáng tạo, tuân thủ pháp luật, bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc và đóng góp vào sự phát triển của đất nước. Bởi vậy, “Uống nước nhớ nguồn” không chỉ hướng con người về quá khứ mà còn định hướng hành động cho hiện tại và tương lai.
Chiến dịch không đơn thuần là một chuỗi hành động mang tính nghiệp vụ kỹ thuật (rà soát thông tin, thu nhận mẫu ADN, đối sánh cơ sở dữ liệu), mà thực sự là một đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng, một “trường học thực tiễn” khơi dậy và lan tỏa mạnh mẽ đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, giáo dục truyền thống yêu nước cho cán bộ, đảng viên, chiến sĩ lực lượng vũ trang và các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ Thái Nguyên.
Tiếp tục lan tỏa đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” từ những kết quả của Chiến dịch
Từ thực tiễn triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên trong thời gian qua, để tiếp tục lan tỏa đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” và phát huy giá trị giáo dục truyền thống yêu nước, cần tập trung vào một số giải pháp sau:
1. Tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng đối với công tác chính sách người có công và giáo dục tư tưởng
Các cấp ủy đảng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên cần tiếp tục quán triệt sâu sắc các quan điểm của Đảng về công tác Đền ơn đáp nghĩa. Đưa nội dung tuyên truyền kết quả Chiến dịch 500 ngày đêm và nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vào chương trình công tác thường xuyên của cấp ủy, xem đây là một trong những nội dung quan trọng của công tác tư tưởng, xây dựng Đảng ở cơ sở. Mỗi cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu, phải nêu cao trách nhiệm gương mẫu trong các hoạt động tri ân, chăm lo cho người có công tại địa phương.
2. Đổi mới, đa dạng hóa nội dung và hình thức giáo dục truyền thống cho tuổi trẻ Thái Nguyên
Cần chuyển đổi mạnh mẽ phương thức giáo dục truyền thống yêu nước từ “một chiều, lý thuyết” sang “tương tác, trải nghiệm thực tiễn”. Tỉnh đoàn Thái Nguyên phối hợp với ngành Giáo dục và Đào tạo, Trường Chính trị tỉnh đẩy mạnh tổ chức các hoạt động “Hành trình về nguồn”, “Địa chỉ đỏ” gắn với các di tích lịch sử trên địa bàn tỉnh. Khuyến khích thế hệ trẻ chủ động tìm hiểu, ghi chép lại những câu chuyện nhân văn từ Chiến dịch 500 ngày đêm, từ đó tổ chức các cuộc thi viết, thi thiết kế sản phẩm truyền thông số trong học sinh, sinh viên, cán bộ trẻ.
3. Đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng truyền thông hiện đại
Xây dựng và hoàn thiện “Cơ sở dữ liệu số về liệt sĩ và công tác Đền ơn đáp nghĩa tỉnh Thái Nguyên”, tích hợp trên cổng thông tin điện tử của tỉnh và các nền tảng số của Đoàn Thanh niên. Sản xuất chuỗi nội dung truyền thông hiện đại (phim ngắn, infographic, phóng sự truyền hình) khắc họa hành trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ. Sự chân thực, giàu cảm xúc của các sản phẩm truyền thông này sẽ là “vũ khí” sắc bén để định hướng tư tưởng, khơi dậy lòng tự hào dân tộc và đấu tranh phản bác hiệu quả các quan điểm sai trái, xuyên tạc của các thế lực thù địch trên không gian mạng.
4. Phát huy vai trò xung kích của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội
Mặt trận Tổ quốc tỉnh Thái Nguyên tiếp tục giữ vai trò nòng cốt trong việc chủ trì, phối hợp với các tổ chức thành viên giám sát thực hiện chính sách người có công; vận động các nguồn lực xã hội hóa để chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho các gia đình chính sách, gia đình liệt sĩ. Hội Cựu chiến binh tỉnh phát huy vai trò nhân chứng lịch sử, tích cực phối hợp với Đoàn Thanh niên tổ chức các buổi nói chuyện chuyên đề, truyền lửa cách mạng cho thế hệ trẻ. Tạo thành phong trào thi đua sôi nổi, biến đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” thành chuẩn mực đạo đức, nét đẹp văn hóa ứng xử hằng ngày của mỗi người dân Thái Nguyên.
Có thể khẳng định, Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là một nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt sâu sắc về chính trị, xã hội và nhân văn. Đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” đang được chuyển hóa thành những hành động cụ thể, thiết thực và khoa học. Ý nghĩa lớn hơn của Chiến dịch nằm ở chỗ: tri ân quá khứ để giáo dục hiện tại và định hướng tương lai. Tìm kiếm một phần mộ, xác định một danh tính không chỉ trả lại tên tuổi cho một người đã hy sinh mà còn trả lại một phần ký ức cho gia đình và dân tộc. Những hoạt động đó góp phần giúp thế hệ hôm nay hiểu sâu sắc hơn giá trị của độc lập, tự do, từ đó nuôi dưỡng lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và trách nhiệm đối với đất nước. Với quyết tâm hoàn thành lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin còn lại trước ngày 10/9/2026 và xác minh, kết luận thông tin các phần mộ do nhân chứng cung cấp trước ngày 30/4/2027, Thái Nguyên đang tiếp tục cụ thể hóa tinh thần ấy bằng những nhiệm vụ, mục tiêu và tiến độ rõ ràng. Đó chính là cách để đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” không chỉ được nhắc lại trong những ngày tháng Bảy, mà trở thành giá trị thường xuyên trong đời sống chính trị - xã hội; trở thành nguồn lực tinh thần góp phần giáo dục truyền thống yêu nước và bồi đắp trách nhiệm công dân cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Tài liệu tham khảo
1. Bộ Chính trị (2017), Chỉ thị số 14-CT/TW ngày 19/7/2017 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác người có công với cách mạng, Hà Nội.
2. Ban Chỉ đạo 515 quốc gia (2026), Quyết định số 27/QĐ-BCĐQG ngày 22/3/2026 Ban hành Kế hoạch tổ chức phát động "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, Hà Nội.
3. Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Thái Nguyên (2026), Báo cáo số 3006/BC-BCH về kết quả thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Thái Nguyên.
4. Cổng Thông tin điện tử tỉnh Thái Nguyên, chuyên mục Đền ơn đáp nghĩa, cập nhật tháng 8/2026, Thái Nguyên.
6. Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 12, tr.401, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
7. Thủ tướng Chính phủ (2021), Quyết định số 1515/QĐ-TTg ngày 14/9/2021 phê duyệt Kế hoạch tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin đến năm 2030 và những năm tiếp theo, Hà Nội.
8. Tỉnh ủy Thái Nguyên (2026), Công văn số 1621-CV-TU ngày 11/7/2026 về việc đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm. quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Thái Nguyên.